Leczenie prostaty

Co to jest gruczoł krokowy?

Gruczoł krokowy, powszechnie wśród pacjentów nazywany prostatą, jest jednym z elementów męskiego układu moczowo-płciowego. W środowisku medycznym zamienna nazwa na gruczoł krokowy to stercz. Stanowi ważną część w mechanizmie oddawania moczu, erekcji oraz ejakulacji (wytrysk nasienia).  

Gruczoł krokowy położny jest w obrębie miednicy mniejszej poniżej pęcherza moczowego. Kształtem porównywalny jest do odwróconego stożka, gdzie podstawa graniczy z dnem pęcherza. Składa się z dwóch płatów bocznych i płata środkowego. Centralnie przez miąższ gruczołu przebiega cewka moczowa, tym samym zmiany rozrostowe, które zachodzą w obrębie narządu, powodują bezpośredni ucisk na cewkę moczową i powodują utrudniony przepływ moczu. Większość zaburzeń mikcji u mężczyzny spowodowana jest łagodnym rozrostem stercza(BPH).

Co to jest BPH?

BPH (z ang. benign prostatic hyperplasia) oznacza  łagodny rozrost stercza i stanowi określenie  zmian patofizjologicznych, które zachodzą w obrębie gruczołu krokowego i które są przyczyną zespołu dolegliwości ze strony dolnych dróg moczowych – LUTS (z ang. Lower Urinary Tract Syndroms). Część mężczyzn odczuwa nieznaczne dolegliwości, ale niektórzy pacjenci mają silne zaburzenia mikcji wymagające leczenia farmakologicznego lub chirurgicznego.

Nazwa opisywanej jednostki chorobowej – „łagodny rozrost stercza”, podkreśla że schorzenie ma charakter łagodny i związane jest z rozrostem komórek  gruczołowych i mięśniowych czyli fizjologicznych elementów tego narządu. Łagodny rozrost stercza nie jest schorzeniem onkologicznym, a zaburzenia z nim związane nie są spowodowane guzem nowotworowym. Choć dokładna przyczyna BPH pozostaje nieznana, uważa się że hormon o nazwie  dihydrotestosteron jest odpowiedzialny za rozrost gruczołu krokowego.  Czynniki wzrostu komórkowego i genetyka również mogą odgrywać rolę, zwłaszcza u młodych mężczyzn, u których pojawiają się objawy związane z istotnym klinicznie BPH.

Jakie są objawy u pacjentów z BPH?

Zaburzenia mikcji spowodowane BPH pojawiają się przeważnie u mężczyzn po 60 roku życia, a czasami nawet po skończeniu 50 lat. Objawy łagodnego rozrostu stercza dzielimy na dwie grupy. Pierwsza grupa to objawy, które pochodzą ze strony przeciążonego pęcherza moczowego i do których zaliczamy oddawanie moczu w nocy (nykturia), częstomocz w ciągu dnia, silne parcie na moczu, a czasami nawet nietrzymanie moczu z powodu silnego parcia bądź też ból.

Druga grupa to objawy związane z zaburzeniami opróżniania pęcherza tzw. „przeszkodowe”.    Objawy tej grupy obejmują osłabienie strumienia moczu, wyczekiwanie na rozpoczęcie mikcji oraz wydłużony czas trwania mikcji, przerywany strumień moczu, wykapywanie moczu po mikcji, uczucie zalegania moczu w pęcherzu po mikcji, a w ostateczności zatrzymanie moczu.

Jaka jest diagnostyka w BPH?

Diagnostyka objawów ze strony dolnych dróg moczowych obejmuje przeprowadzenie wywiadu z pacjentem, badanie fizykalne, zlecenie badań laboratoryjnych jak i też wykonanie USG oraz przepływu cewkowego. Wywiad skupiony jest głównie na zaburzeniach mikcji.

Badanie fizykalne skupione jest na  ocenie zewnętrznych narządów płciowych oraz badaniu przez odbyt – badanie per rectum (DRE). Badanie przez odbyt jest podstawowym elementem diagnostyki BPH. Badający ocenia  wielkość gruczołu, elastyczność, jego kształt i powierzchnię oraz sprawdza czy pacjent odczuwa dolegliwość bólową podczas badania.

Stwierdzenie w badaniu DRE  niejednorodnej struktury, wzmożonej spoistości narządu, bądź też wyczucie guzka mogą nasuwać podejrzenie raka stercza. Badanie per rectum jest podstawowym badaniem w trakcie pierwszej wizyty, które pozwala na postawienie wstępnej diagnozy.

Badania laboratoryjne obejmują przede wszystkim badanie ogólne moczu, stężenie kreatyniny oraz poziom PSA (z ang. prostate specific antygen) – swoisty antygen stercza.  

Badanie obrazowe w diagnostyce ambulatoryjnej opiera się na przeprowadzeniu badania ultrasonograficznego – USG. Urolog w trakcie badania ocenia nerki, pęcherz moczowy, gruczoł krokowy oraz wyznacza zaleganie moczu po mikcji – PVR (z ang. Post Voiding Residiual). W określonych przypadkach wykonywane jest USG przezodbytnicze, które pozwala w sposób bardzo dokładny wyliczyć objętość stercza oraz ocenić jego wewnętrzną strukturę.  

Jak leczyć?

Leczenie łagodnego przerostu stercza zaproponowane pacjentowi przez urologa, powinno opierać się o stopień nasilania dolegliwości, wyniki badań oraz preferencje pacjenta. Leczenie, które można zaproponować choremu możemy podzielić na trzy główne grupy. Pierwsza z nich to  obserwacja bądź fitoterapia (preparaty ziołowe), druga to leczenie farmakologiczne, a  trzecia grupa  to leczenie operacyjne.

Leczenie farmakologiczne jest najpowszechniejszą formą leczenia BPH. Najważniejszymi preparatami stosowanymi są alfa-blokery i inhibitory 5-alfa-reduktazy. Alfa-blokery (doksazosyna, tamsulosyna, sylodosyna ) działają na receptory alfa-adrenergiczne  zlokalizowane w  mięśniach gładkich okolicy szyji pęcherza, tylnej części cewki moczowej i torebki gruczołu krokowego powodując ich relaksację i ułatwiając opróżnianie pęcherza. Odczuwalna przez pacjenta poprawa występuje  na ogół po kilku dniach leczenia. U niektórych osób mogą powodować spadki ciśnienia tętniczego, zawroty głowy, bądź też pojawić się może  wytrysk wsteczny.  Inhibitory 5-alfa-reduktazy (finasteryd, dutasteryd) są to preparaty o działaniu hormonalnym, które blokując enzym 5-alfa-reduktazę, hamują przejście testosterony w jego aktywną formę dihydrotestosteron. Efektem tego jest zmniejszenie objętości gruczołu  krokowego o średnio 18-28%.  Pełne działania tych preparatów osiągane jest po  minimum 6 miesiącach regularnego przyjmowania.

Leczenie operacyjne

Chorzy, którzy nie odnieśli poprawy po leczeniu farmakologicznym, bądź pacjenci u których doszło do zatrzymania moczu, kwalifikowani są do leczenia zabiegowego. Chirurgia łagodnego przerostu stercza dzieli się na zabiegi endoskopowe i otwarte.

Leczenie endoskopowe polega na resekcji przerośniętej części stercza przy pomocy specjalistycznych narzędzi chirurgicznych, które są wprowadzane przez cewkę moczową. Pacjent dzięki znieczuleniu nie czuje bólu. Zabiegi endoskopowe obejmują szereg technik, z których najlepszą techniką jest enukleacja bądź waporyzacja stercza przy użyciu czerwonego lasera. Zabieg wykonywany przy użyciu  endoskopou wyposażonego w źródło światła i włókno laserowe. Narzędzie jest wprowadzane przez urologa do cewki moczowej i pod kontrolą wzroku (ekran monitora) usuwana jest przerośnięta tkanka gruczołu krokowego. Leczenie endoskopowe jako rodzaj techniki małoinwazyjnej zapewnia mniejszą utratę krwi, krótszy okres hospitalizacji oraz mniejsze zużycie leków przeciwbólowych. Nowoczesne zabiegi z zastosowaniem lasera czerwonego pozwalają na na zapewnienie lepszych wyników pooperacyjnych, w tym lepszego strumień moczu i dużo mniejszych dolegliwości pooperacyjnych. Zastosowanie czerwonego lasera pozwala na bardzo precyzyjną operację prostaty tym samym pacjent nie czuje po zabiegu podrażnienia ze strony dolnych dróg moczowych. Resekcja prostaty przy użyciu czerwonego lasera ogranicza do minimum ryzyko krwawienia, tym samym zabieg jest dla pacjenta bezpieczny i daje możliwość szybkiego powrotu do domu.

Laser czerwony animacja

Laser czerwony przebieg operacji